چهارمین کتاب پایگاه
دانلود کنید

اگر اين نخستين بازديد شماست نام نويسی کنيد ، چرا نام نويسی ؟

استفاده از فايل های پيوست به صورت نامحدود
بحث و گفتگو در رابطه با موضوعات بانک اطلاعات
دسترسی به بخش های ويژه مخصوص کاربران سايت
شرکت در نظرسنجی مقالات برتر بانک اطلاعات

امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
توانمندسازی زنان و شهروندی جهانی
#1
برخی تحقیقات نشان می‌دهد که شیوه‌های شهروندسازی چه به لحاظ سیاسی و چه به لحاظ فرهنگی، با توجه به جنسیت متفاوت است.

علی‌رغم، دستاوردهای سیاسی زنان در قرن گذشته در بخش‌های مختلف جهان، حقوق و امتیازات شهروندی زنان نسبت به مردان در جایگاه پایین‌تری قرار دارد. این تفاوت‌ها ممکن است به لحاظ سیستماتیک به نظام سلسله مراتبی در قلمروی زندگی اجتماعی و خانوادگی مرتبط باشد و این در حالی است که زندگی در قلمروهای مزبور می‌تواند بهبود وضعیت شهروندی زنان و مردان را مورد توجه قرار دهد.

نکته قابل ذکر آنکه شهروندسازی زنان، ارتباط تنگاتنگی با سیاست‌گذاری‌های دولتی و تصویب قوانین و مقررات دارد. (1) در عرصه جهانی اقداماتی جهت گسترش مشارکت فعال و فرامرزی جوانان و زنان در گفتمان و تبادل دیدگاه‌ها به صورت میان‌فرهنگی و در سطوح محلی و جهانی مطالبه شده است که عرصه‌های ذیل را در بر می‌گیرد: 

-  تبیین رابطه میان شهروندی فعال و آگاهی سیاسی؛
-  توجه به نقش آموزش رسانه‌ای؛
-  تقویت گفتمان میان‌فرهنگی؛
-  برقراری ارتباط میان حقوق بشر و تنوع فرهنگی؛
-  تقویت همبستگی بین‌المللی و احساس مسئولیت جهانی.

هریک از محورهای مذکور، پیوند عمیقی با آموزه‌های بین‌المللی توانمندسازی زنان دارد. برهمین اساس در این یادداشت، ضمن تبیین روند شهروندسازی جهانی زنان در پرتو گام‌های مذکور، نگاهی به مسئله توانمندسازی زنان نیز خواهیم داشت.

اهمیت این موضوع آنجاست که تنها با نگاهی جامع و سیستماتیک به مفاهیم نوظهوری چون «شهروندی» و «توانمندسازی»، می‌توان به تحلیلی عمیق در رابطه با تحولات جامعه بین‌المللی دست یافت. نکته قابل ذکر آنکه، مفهوم توانمندسازی در نظام حقوق بین‌الملل بشر معاصر، بیشتر ناظر بر جنبه‌های اقتصادی از جمله بهبود و ارتقای وضعیت اشتغال زنان و کاهش وابستگی ایشان در شئون مختلف زندگی خانوادگی و اجتماعی است، اما در رابطه با روند شهروندسازی جهانی علاوه بر جنبه‌های اقتصادی، تمرکز اصلی بر توانمندسازی سیاسی و فرهنگی زنان و دختران است.

1.    شهروندی فعال و توانمندسازی سیاسی زنان و جوانان
آموزش می‌تواند در ارتقای مشارکت مدنی مسئولانه زنان و ارتقای فعالیت ایشان در جهانی صلح‌آمیزتر نقش مؤثری ایفا کند. بر همین اساس دولت‌ها تشویق شده‌اند که راهبردها و اقداماتی در سطوح ملی و بین‌المللی برای ارتقای آگاهی زنان در زمینه اهمیت مشارکت مدنی مسئولانه پیش‌بینی کنند.

در این رابطه تأکید ویژه‌ای بر جوانان وجود دارد، زیرا حمایت از جنبش‌های جوانان متضمن فراهم‌ ساختن فرصت‌های جدید برای حضور و مشارکت این گروه از افراد اجتماع است که نقش تعیین‌کننده‌ای در هر جامعه دارد. (2) حمایت از این اقدامات باید به نحوی باشد که تضمین شود این جنبش‌ها، احترام به تنوع فرهنگی را ارتقا می‌دهند و در تقویت گفتمان و همکاری مطلوب‌تر در سطح بین‌المللی، مؤثر هستند.   

حمایت از مشارکت جوانان در پروسه‌های تصمیم‌گیری برای جامعه در کل مفید تلقی می‌شود؛ چراکه جوانان منبع ایده‌های خلاقانه هستند و برای تغییرات مثبت ار انرژی لازم برخوردارند. نکته مهم آن است که جوانان، نه تنها منشأ تحول؛ بلکه باید فعالانی مستقل به رسمیت شناخته شوند. (3)

جنبش‌های زنان نیز در جوامع مختلف از اهمیت زیادی برخوردارند؛ چراکه بدنه اجتماع را در طول زمان دچار تحولات عمیقی در عرصه‌های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی می‌کنند؛ ضمن آنکه تأثیری مستقیم بر خانواده به عنوان هسته مبنایی و اولیه اجتماع دارند. لذا در سال‌های اخیر، تلاش بسیاری از سوی نهادهای بین‌المللی صورت‌پذیرفته تا ضمن همراه نمودن جنبش‌های زنان با رهیافت مدنظر خود، از آن نهایت بهره‌برداری را به‌عمل آورند. در این رابطه می‌توان به اقدامات انجام‌گرفته جهت همسوکردن جنبش‌های زنان در برخی کشورهای عربی از جمله مصر، لیبی، تونس و سوریه اشاره داشت.

2.     زنان و نقش رسانه
رسانه نقشی تعیین‌کننده در عرصه بین‌المللی دارد. با این وجود، این مسئله مطرح است که زنان و دختران چگونه می‌توانند در مورد نقش رسانه آموزش داده شوند؛ زیرا رسانه در روند جهانی‌شدن معاصر، برای گسترش روابط صلح‌آمیز میان مردم و جوامع، ضروری تلقی می‌شود. در واقع مردم هر اجتماع به‌طور مستمر در معرض پیام‌هایی قرار دارند که از طریق رسانه فرستاده می‌شود و این پیام‌ها دارای تأثیر عمیقی بر افراد است.

بنا به رویکرد نهادهای بین‌المللی، شهروندان به‌طور عام و زنان به‌طور خاص – به‌عنوان کاربران رسانه - باید قادر باشند منابع مختلف اطلاعات را ارزیابی کنند و این در حالی است که مهارت‌های ناظر بر گفتمان مبانی رسانه، معمولاً در برنامه آموزشی پایه لحاظ نمی‌شود. در این رابطه توانمندسازی زنان و کسب مهارت‌های لازم در راستای تشخیص میان باورها و واقعیات، تعامل میان آزادی بیان با بردباری و نیز احترام به تنوع فرهنگی جهت تسریع روند جهانی شدن؛ مورد تأکید است. تا آن‌جاکه تصریح شده است که این مهارت‌ها باید بخشی از برنامه‌های آموزشی پایه قرار گیرد. البته همچنان این رویکرد توسط اکثر دولت‌ها در عمل نادیده گرفته می‌شود. (4)

3.     بهبود گفتمان میان‌فرهنگی برای زنان
امروزه درک بهتر میان جوامع مختلف در جامعه بین‌المللی، مبتنی بر تعامل میان مردم در همه سطوح دانسته می‌شود و گفتگو، شیوه‌ای است که جهت بیان دیدگاه‌های خود و ایجاد فضایی مطلوب برای گفت و شنود مورد تأکید قرار دارد. در این زمینه جامعه مدنی به عنوان مهم‌ترین منبع گفتمان میان‌فرهنگی مورد توجه قرار دارد؛ چراکه از پتانسیل کافی برای ایجاد پیوند میان فرهنگ‌های مختلف برخوردار است.

نکته مهم آنکه مسئله تقویت رابطه جامعه مدنی با جنبش‌های زنان به منزله شرطی لازم برای توانمندسازی زنان، در دستور کار نهادهای حقوق بشری نیز قرار دارد و تاکنون اقدامات متعددی از جمله برگزاری نشست و گارگاه‌های متعدد در این زمینه در مناطق مختلف جهان انجام گرفته است.

از سوی دیگر، به حاشیه رانده‌شدن یا فقدان فرصت‌های مقتضی برای بیان دیدگاه‌ها، از جمله عوامل افزایش خشونت و نابردباری علیه گروه‌های مختلف افراد و به‌ویژه زنان ارزیابی شده است. (5) از جمله راهکارهای پیشنهادی جهت مقابله با این معضل، ایجاد فضای گفتگوی رودررو میان گروه‌های مختلف مردم از سراسر جهان است تا بتوانند به انتقال تجربیات بپردازند و از یکدیگر بیاموزند و با هم برای ساختن جهانی بهتر کار کنند. (6)

4.    حمایت از حقوق بشر زنان و تنوع فرهنگی
اعلامیه جهانی حقوق بشر (7)، قلمروی حقوق بشر را به عنوان استانداردی مشترک برای همه مردم و همه ملت‌ها تعیین کرده است. به علاوه اعلامیه و برنامه عمل وین (ژوئن 1993) نیز که در کنفرانس جهانی حقوق بشر به تصویب رسید، این مفهوم را مورد تأیید قرار داد: «همه حقوق بشر جهانی، تفکیک‌ناپذیر و وابسته است.» (8)

لذا اقسام مختلف حقوق بشر؛ حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، باید در کل و به شیوه‌ای غیرتبعیض‌آمیز مورد حمایت قرار گیرند. این بدان معنا دانسته شده است که حقوق بشر به همه افراد انسانی صرف‌نظر از نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقاید سیاسی یا دیگر عقاید، ملیت یا طبقه اجتماعی، اموال، تولد یا دیگر وضعیت‌ها تعلق دارد.

اصل منع تبعیض، از افراد و گروه‌ها در مقابل نقض حقوق بشر حمایت می‌کند و انکار حقوق بشر به دلایل تمایز فرهنگی، تبعیض تلقی می‌شود. به این ترتیب حقوق بشر برای هر فرد در هر فرهنگ منظور شده است. (9) در این رابطه زنان و دختران از جمله گروه‌های آسیب‌پذیر به شمار می‌روند که حقوق اساسی و بنیادین آنها در برخی جوامع نادیده گرفته می‌شود. لذا حمایت مؤثر و کارآمد از حقوق بشر آنها در روند جهانی‌سازی لازم دانسته شده است و این امر جز در پرتو توانمندسازی زنان محقق نخواهد شد.

همچنین حقوق بشر برای درک مشترک از جامعه بین‌المللی ضروری به شمار می‌رود تا فرهنگ‌ها با هم مرتبط شوند و نیز تجربیات و دیدگاه‌ها منتقل گردند. در واقع امروزه به کرامت انسانی به عنوان یک امر صرفاً اخلاقی و تجملاتی نگریسته نمی‌شود، بلکه حق اجتناب‌ناپذیر همه بشریت است. اگرچه نابردباری، تنش‌های نژادی و بیگانه‌هراسی هنوز در جوامع مختلف از جمله کشورهای اروپایی وجود دارد و ممکن است فرهنگی را القا کند که به موجب آن قواعد حقوق بین‌الملل ناظر بر رعایت حقوق بشر و بهره‌مندی همه افراد از آن، نادیده گرفته شود. از این‌رو، توصیه شده است که دولت‌ها به شیوه‌هایی بیاندیشند که به موجب آن، ارتقای بیشتر حقوق بشر و احترام به حقوق فرهنگی و مذهبی افراد تأمین شود. (10) در این میان، گروه‌های خاص زنان و دختران مانند کارگران زن مهاجر، زنان پناهنده و بی‌خانمان، زنان معلول و زنان درگیر در مخاصمات مسلحانه؛ از جمله مهم‌ترین قربانیان نقض حقوق بشر به حساب می‌آیند.

5.    ارتقای نقش زنان در تقویت مسئولیت بین‌المللی و همبستگی جهانی
کوفی عنان؛ دبیرکل سابق سازمان ملل متحد، پنج اصل را در روابط بین‌المللی لازم دانسته است که عبارتند از: مسئولیت جمعی، همبستگی جهانی، حکومت قانون، پاسخ‌گوئی متقابل و چندجانبه گرایی.(11)

در پرتو چالش‌های جهانی و پیچیده، تأکید زیادی بر مسئولیت جمعی و همبستگی شده و این دو برای بهبود روابط بین‌المللی، حیاتی دانسته شده‌اند. به علاوه، ایجاد پیوند میان فرهنگ‌ها منوط به اهتمام در تحقق این اصول گردیده است.

در نتیجه مطرح می‌شود که آموزش چگونه می‌تواند حس بیشتر مسئولیت بین‌المللی و همبستگی جهانی میان جوامع مختلف را به وجود آورد؟؛ همچنین چگونه می‌توان از طریق آموزش، چندجانبه‌گرایی را در جامعه ایجاد کرد و شهروندانی مسئول و آگاه در عرصه بین‌المللی داشت؟(12)

بی‌تردید، زنان به عنوان نیمی ‌از جمعیت جهان، دارای نقشی تعیین‌کننده در تقویت مسئولیت بین‌المللی و همبستگی جهانی هستند و تلاشی نیز که در سال‌های اخیر جهت افزایش کمی ‌و کیفی مشارکت زنان در روند تصمیم‌گیری در مجامع بین‌المللی و ایجاد و تثبیت صلح بین‌المللی صورت گرفته است، همگی می‌تواند حاکی از اهمیت مسئله باشد.

6.    خانواده و شهروندسازی
نقش خانواده در روند شهروندسازی جهانی و نیز توانمندسازی زنان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که به‌طور نمونه در کشورهای خاورمیانه که کارکرد و جایگاه خانواده با مناطق دیگری چون اروپا، متفاوت و مؤثرتر است، تمرکز ویژه‌ای بر رابطه شهروندسازی زنان و خانواده شده است.

همچنین تعامل مؤثر با نهادهای مذهبی نیز در جوامع مذکور لازم دانسته شده است، زیرا تأثیر آموزه‌های مذهبی بر خانواده تعیین‌کننده تلقی شده است. (13) نکته قابل تأمل آن که، وقتی موضوع خانواده و تغییر نگرش در آن در عرصه بین‌المللی مورد توجه قرار می‌گیرد، قطعاً یک محور اصلی اقدام، متوجه زنان و دختران است و این امر در جوامعی همچون کشورهای خاورمیانه که کارکرد و جایگاه سنتی خانواده به طور نسبی پابرجاست، موضوعیت بیشتری پیدا می‌کند.

در واقع، مشارکت‌دادن خانواده در روند شهروندسازی جهانی تا حدود زیادی منوط به تغییر نگرش در زنان و مردان و بازتعریف نقش‌های خانوادگی و اجتماعی آنها خواهد بود تا توانمندسازی زنان مطابق آموزه‌های بین‌المللی محقق گردد.

نتیجه‌گیری
در جهان معاصر، مفاهیم سنتی شهروندی - که ناظر بر روابط افراد با دولت بود - با طرح جهانی‌سازی، دستخوش تغییرات عمیقی شده است. در واقع اکنون با ورورد عناصری چون جامعه مدنی (جه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین‌المللی) و NGO‌ها و نقش‌آفرینی پررنگ نهادهای بین‌المللی؛ سخن از شهروندی جهانی و تکامل جامعه بین‌المللی است، اما در این روند، نقش زنان از منظر فردی، خانوادگی و اجتماعی در جهت‌دهی به فرآیند مزبور بسیار تعیین‌کننده خواهد بود، لذا حمایت همه‌جانبه از جنبش‌های زنان همسو با نهادهای بین‌المللی و نیز توانمندسازی زنان فعال در این عرصه، مورد اهتمام قرار دارد.

اگرچه اخیراً تأکید زیادی بر جامعه مدنی به عنوان پل ارتباطی حاکمیت و افراد وجود دارد تا زمینه توانمندسازی شهروندان فراهم شود، و همچنین نقش سازمان‌های مردم‌نهاد یا NGO‌ها در مقایسه با قبل بسیار پررنگ‌تر شده است و حتی در مواردی با پشتیبانی دولت، اقدامات مؤثری انجام داده‌اند، اما همچنان دولت‌ها در برخی زمینه‌ها مانند آموزش، سلامت و تغذیه که با زنان و کودکان نیز ارتباط زیادی دارد، از اختیار عمل بیشتری برخوردارند. (14)

پی‌نوشت
1.    Marilyn Friedman, Women and Citizenship, Oxford University Press, 2005. At: http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/0195175344.001.0001/acprof-9780195175349
2.    United Nations Alliance of Civilizations, Report of the High-level Group, 2006, 6.12.
3.    United Nations Alliance of Civilizations, Report of the High-level Group, 2006, 6.12.
4.    Global Model United Nations, Education Policies on Intercultural Dialogue and Global Citizenship, A/GMUN/2/1, 30 July 2010, pp. 8-9.
5.    UNESCO report 175 EX/5 Add.
6.    Launching Dialogue Cafés in Lisbon and Rio de Janeiro at 3rd Global Forum of UN Alliance of Civilizations May 28, 2010
7.    Universal Declaration of Human Rights
8.    the Vienna Declaration and Programme of Action, adopted in June 1993
9.    Diana Ayton-Shenker, "The Challenge of Human Rights and Cultural Diversity”: http://www.un.org/rights/dpi1627e.htm
10.    Global Model United Nations, Education Policies on Intercultural Dialogue and Global Citizenship, A/GMUN/2/1, 30 July 2010, pp. 9-10.
11.    http://www.una.org.uk/new_world/current_nw.pdf
12.    Global Model United Nations, Education Policies on Intercultural Dialogue and Global Citizenship, A/GMUN/2/1, 30 July 2010, p. 11.
13.    Suad Joseph, The Kin Contract and Citizenship in the Middle East, in: Marilyn Friedman, Women and Citizenship, Oxford University Press, 2005.
14.    Alison M. Jaggar, Civil Society, the State, and the Global Order, in: Marilyn Friedman, Women and Citizenship, Oxford University Press, 2005.   

*کارشناس‌ارشد حقوق بشر
[تصویر:  paygah-1.gif]
پاسخ


موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  توانمندسازی زنان از آسیب پذیری آنان می کاهد اطلاعات اجتماعی ایران 0 1,598 11-24-2014، 04:12 AM
آخرین ارسال: اطلاعات اجتماعی ایران
  جزئیات طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار اطلاعات اجتماعی ایران 0 1,423 08-28-2014، 11:32 PM
آخرین ارسال: اطلاعات اجتماعی ایران
  با مدیریت و تقویت روحیه خستگی‌ناپذیری، کارهایم را انجام می‌دهم/ تلاش برای توانمندسازی MEARAJ 0 1,615 04-02-2014، 07:19 PM
آخرین ارسال: MEARAJ
  روز جهانی زن در ایران و فمینیست‌های ایرانی سایه آفتاب 0 1,509 03-17-2014، 12:03 AM
آخرین ارسال: سایه آفتاب
  تأکید بر توانمندسازی زنان و جلوگیری از مرگ و میر مادران در پنجاه و هشتمین اجلاس کمیسی MEARAJ 0 1,518 03-11-2014، 03:12 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  مهم‌ترین روش‌های توانمندسازی زنان روستایی چیست؟ MEARAJ 0 1,786 03-07-2014، 06:36 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  توجه ویژه به زنان گارگر در منشور حقوق شهروندی لحاظ شود شبکه خبری ایران 0 1,489 02-01-2014، 02:29 PM
آخرین ارسال: شبکه خبری ایران
  آیا منشور حقوق شهروندی دستاوردی برای جامعه زنان خواهد داشت؟ MEARAJ 0 1,752 12-23-2013، 02:36 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  لزوم توجه به برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان در اهداف توسعه هزاره MEARAJ 0 1,661 12-23-2013، 02:34 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  نکات مثبت و منفی منشور حقوق شهروندی زنان از نگاه فعالین جنبش زنان msw2013 0 1,619 12-19-2013، 04:39 AM
آخرین ارسال: msw2013

پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان

درباره ما: وبسایت مددکاران اجتماعی ایرانیان در مورخ ۹۲/۱/۱، به منظور ایجاد مرکزی برای دسترسی و هم افزایی فعالیت های علمی و پژوهشی در حوزه های مختلف مددکاری اجتماعی با اهداف ذیل آغاز به کار نموده است: ۱- ایجاد بانک اطلاعات جامع و روزآمد مقالات، با دسترسی آسان، رویه یکسان و رفع محدودیت های شکلی، زمانی و سازمانی موجود ۲- معرفی متخصصین، پژوهشگران و اساتید در حوزه های تخصصی مددکاری اجتماعی جهت تقویت حقوق معنوی ۳- فراهم نمودن بستری برای جریان سازی و مدیریت محتوای مددکاری اجتماعی جهت جلوگیری از تضییع منابع مادی و معنوی جامعه مددکاران اجتماعی ایران، در روندهای تکراری و کلیشه ای کنونی ۴- ایجاد زمینه مساعد برای بومی سازی مددکاری اجتماعی در کشور ۵- گسترش پایگاه های مجازی در حوزه مددکاری اجتماعی ایران